Artikelen

Voorwoord

Oldebert, vereniging van Dorpsbelangen Tolbert, is opgericht op 2 november 1921.

Oldebert stelt zich ten doel: "het werkzaam zijn voor het welzijn – in de meest ruime zin – van de inwoners van het dorp Tolbert en omstreken ".

Om dit doel zoveel mogelijk te realiseren zal Oldebert regelmatig in overleg treden met alle verenigingen en inwoners in Tolbert en zal zij een verbindende en leidinggevende rol hierin spelen.

De inwoners van Tolbert bepalen op de algemene vergaderingen of op de jaarvergadering waarvoor Oldebert zich inzet.

De leidraad voor dit beleidsplan is de in 2010 uitgebrachte "TOEKOMSTVISIETOLBERT 2010 – 2020", samengesteld uit de "keukentafelgesprekken" met veel inwoners van Tolbert.

Helaas heeft de tijdgeest ons achterhaald en bleken veel van de gedane suggesties uit de eerdergenoemde visie niet realiseerbaar te zijn vanwege de veranderde omstandigheden. Voorbeelden hiervan zijn de spoorverbinding Heerenveen – Groningen met een station nabij Tolbert, woningbouw ten westen van de Tolbertervaart en de rondweg ten westen van Tolbert. Deze worden allen vooralsnog niet gerealiseerd.

Toch gaat Oldebert in zijn beleidsplan uit van de basis genoemd in de


“TOEKOMSTVISIE TOLBERT 2010 – 2020“

 

Inleiding beleidsplan.


Het beleidsplan betreft problemen en oplossingen met betrekking tot:
1 – Actuele ontwikkelingen.
2 – Saamhorigheid.
3 – Verenigingen.
4 – Voorzieningen.
5 – Woningbouw
6 – Bedrijvigheid.
7 – Verkeer en vervoer.
8 – Dorpsbeeld: Monumenten en Beeldbepalende gebouwen.
9 – CazemierBoerderij.
10 – Buitengebieden.
11 - Recreatie en toerisme


Het beleidsplan omvat nog niet vervulde wensen en/of niet opgeloste knelpunten en waar mogelijk hoe het dorp en dus ook Oldebert daarover denken.
Sommige onderdelen in het beleidsplan lopen in elkaar over. Het is dus mogelijk at er hier en daar een overlap plaatsvindt of dat een doelstelling op meerdere
plaatsen terug komt.
De inwoners van Tolbert, dus niet alleen de leden van Oldebert, bepalen samen wat er jaarlijks veranderd en waarvoor de vereniging zich inzet. Daarom nodigt Oldebert jaarlijks alle inwoners en verenigingen van Tolbert uit om suggesties en ideeën aan te dragen aan het bestuur. Deze suggesties en ideeën worden vervolgens besproken in het bestuur en getoetst op haalbaarheid. De uitkomst is bepalend voor de bijstelling van de doelstellingen en dus waarvoor het bestuur van Oldebert zich inzet. Het bestuur van Oldebert bestaat uit vrijwilligers en het is niet zo dat het bestuur van Oldebert bepaald wat er in Tolbert gebeurd. Dat is de taak van de politici.
Wel kunnen we met de inwoners invloed uitoefenen op wat er in Tolbert en omgeving gebeurt.

1 ACTUELE ONTWIKKELINGEN


Door het wegvallen van de Regiovisie Groningen – Assen en de Intergemeentelijke Structuurvisie Roden – Leek vervallen de daarin genoemde grote ontwikkelingen in ons gebied, zoals extra woningbouw en grote infrastructurele werken.
De CazemierBoerderij is bijna gereed en hierin functioneert het Dorpshuis sinds september 2013 naar tevredenheid. Het museale deel met de Oudheidskamer Fredewalda opent in april 2014.
Op initiatief van Oldebert is, in samenwerking met Landschapsbeheer Groningen, een 8 km lange wandelroute door en rondom Tolbert gerealiseerd genaamd  "t Tolberter Tochtje". De route is geheel bewegwijzerd. Meer informatie op de website van Oldebert. Een "App" voor Android van de route is te downloaden.

2 SAAMHORIGHEID

De saamhorigheid in Tolbert was in het verleden een vanzelfsprekendheid, denk maar aan Ons Dorpshuis en de HJC Manege. Oldebert heeft de indruk dat dit thans aan het verminderen is.

Doelstelling:
Getracht moet worden hierin weer verbetering aan te brengen, mede door de nieuwe wijken Sintmaheerdt, Sintmaheerdt – Noord en De Linde meer te betrekken bij het "Oude Dorp Tolbert ". (zie ook woningbouw en ruimtelijke ordening). De personen die indertijd de wagens voor de optocht voor het 1025-jarig bestaan van Tolbert hebben geregeld zouden hiervoor benaderd kunnen worden.

3 VERENIGINGEN

Tolbert heeft een groot aantal verenigingen die vaak onafhankelijk van elkaar werken zonder te weten wat de anderen doen.

Doelstelling:
Getracht moet worden hier coördinerend in op te treden door minimaal een keer per jaar afgevaardigden van alle verenigingen bij elkaar te laten komen om eventuele problemen te bespreken en informatie uit te wisselen.

4 VOORZIENINGEN


De voorzieningen in Tolbert kunnen niet los gezien worden van die in Leek, we denken hierbij aan de sportvelden, de sporthallen en het jongerencentrum

Punt 1. In Tolbert hebben we voor de kleinere kinderen een aantal speelplaatsen met enkele toestellen, het trapveldje nabij De Linde, de IJsbaan en de HJC Manege.

Een dorpsplein wordt in de Toekomstvisie zeer wenselijk geacht en er is gesuggereerd dit eventueel bij de CazemierBoerderij aan te leggen.

Doelstelling:
Oldebert zal in overleg treden met de Stichting Fredewalda welke mogelijkheden er zijn en daarna met de gemeente Leek een en ander bespreken.

5 WONINGBOUW


Oldebert streeft er naar meer woningbouw in en rondom de "oude kern" te doen realiseren, hierbij wordt vooral gedacht aan levensloopbestendige woningen en aan woningbouw voor de jeugd. Hierbij wordt gedacht aan vervangende nieuwbouw en aan bebouwing aan de randen van de oude kern. Ook woningen op de locatie van het oude dorpshuis en de oude huishoudschool is een mogelijkheid. Tevens dienen de grotere industriecomplexen op het industrieterrein Oldebert te worden verplaatst naar de industrieterreinen langs de A7. Alleen kleine bedrijven zoals bijvoorbeeld ZZP'ers kunnen een woon/werk gebouw oprichten, respectievelijk kunnen worden gehandhaafd.

Doelstelling:
Gestreefd moet worden naar woningbouw in en nabij de "oude dorpskern" in samenwerking met Wold en Waard en de gemeente Leek.


6 BEDRIJVIGHEID

Bedrijvigheid is zeer belangrijk voor de leefbaarheid voor het dorp Tolbert, maar dit vereist wel een goede planologische inpassing. Het bedrijventerrein Oldebert zien we als een mooie inbreidingslocatie voor woningbouw. Het mes snijdt dan aan twee kanten: de ongewenste situering van de bedrijven wordt aangepakt (o.a. minder overlast van vrachtwagens) en er kunnen woningen worden gebouwd nabij het centrum waardoor de winkels en de dienstverlenende sector een oppepper krijgen.


Doelstelling:
in overleg treden met de gemeente Leek over dit onderwerp en met de Handelsvereniging Tolbert of meer en welke winkels mogelijk en wenselijk zijn.

7 VERKEER EN VERVOER


Voor veel inwoners, vooral kinderen en ouderen, is de verkeersveiligheid in Tolbert totaal onvoldoende. In de Toekomstvisie 2010 – 2020 komen de volgende punten naar voren:
a : oversteek Auwemalaan en Oldebertweg.
b : de Hoofdstraat moet als 30 km weg worden aangelegd.
c : de Zuiderweg moet autoluw worden.
d : de kruisingen moeten voor fietsers en automobilisten overzichtelijker worden.


Doelstelling:

  1. Ter plaatse van De Beelen een fiets/voetgangers tunnel. Verkeerslichten leiden tot geluidshinder door het optrekkend (vracht) verkeer voor de omgeving. Bij de oversteek voor fietsers nabij het Mr. Boonstra Plantsoen is een verkeersheuvel gewenst, vooral voor het oversteken van schoolkinderen.

  2. De Hoofdstraat dient als 30 km weg te worden ingericht om de snelheid te verlagen, borden helpen niet! De 30 km zone moet uitgebreid worden tot Midwolde waardoor het voor de voetgangers en fietsers uit De Linde veiliger wordt om naar het centrum van Tolbert te komen. Er dienen maatregels te worden genomen om het sluipverkeer door Tolbert te verhinderen. Om het drukke verkeer naar de HJC Manege door de Hoofdstraat te verminderen dient er een parallelweg langs de A7 te worden aangelegd, zowel vanaf het industrieterrein als vanaf het Schilligepad.

  3. De Zuiderweg dient auto luw te worden gemaakt door herinrichting of door eenrichting verkeer. Daarbij dienen ook de overige wegen in het centrum te worden meegenomen om het probleem niet te verplaatsen.

  4. Vooral voor de jeugdige weggebruikers dienen de kruisingen en bochten in wegen, fietspaden en voetpaden overzichtelijker te worden gemaakt door struiken en grondophogingen te verwijderen.

 

8 DORPSBEELD.


In de Toekomstvisie 2010 – 2020 komt naar voren dat de inwoners niet erg gecharmeerd zijn van de huidige situatie; de kritiek spitst zich toe op de uitstraling van het straatbeeld: slordige architectuur, rommelige aankleding, weinig sfeer. Verbeterpunten die zijn aangedragen zijn :
a : asfalt eruit, klinkers erin
b : betere voetgangersmogelijkheden (gelijk niveau met de rijweg?)
c : betere en mooiere straatverlichting
d : meer groenvoorzieningen, vooral beplanting met laanbomen
e : gebouwen indien mogelijk in oude staat terugbrengen of in oude staat laten


Doelstelling:
De punten a, b, c en d onder aandacht te brengen van de gemeente Leek om samen een plan op te stellen. Deze punten zijn alleen goed uitvoerbaar na de
ontsluitingswegen naar de manege. Punt e is hoofdzakelijk een particuliere aangelegenheid. Het parkeerprobleem is verminderd door het openstellen van de
parkeer terreinen achter de Postwagen voor een ieder. Bij alle werkzaamheden dient rekening te worden gehouden met het gemeentelijk beschermd
dorpsgezicht voor de kern van Tolbert.

9 CazemierBoerderij


De restauratie en de verbouw van de boerderij is nagenoeg gereed. Het dorpshuis is volop in gebruik en het museale gedeelte is in april 2014 gereed en ingericht. Het inrichting van het erf is ook volop gaande en zal ook in april 2014 nagenoeg gereed zijn. De Stichting Oudheidskamer Fredewalda en de Stichting Dorpscentrum Tolbert hebben bijzonder goed werk geleverd en behoeven de steun van alle inwoners van Tolbert.

Doelstelling:
Volop steun verlenen voor het onderhoud en functioneren van de CazemierBoerderij en overleggen over een dorpsplein bij de boerderij. De scholen van Tolbert en omgeving wijzen op de mogelijkheden van hun leerlingen bij de CazemierBoerderij 

10 BUITENGEBIEDEN


De buitengebieden zoals ten noorden van de A7 en ten westen van de Tolbertervaart dienen als landelijk gebied te worden gehandhaafd. De mogelijkheid voor kleinschalige recreatie dient mogelijk te blijven. Het is wenselijk de fiets- en wandelroutes te verbeteren. Vooral de Mensumaweg vraagt om speciale aandacht in verband met het vrij drukke autoverkeer en de vele fietsers. Overigens geldt dit ook in mindere mate voor de Noorderweg.

Doelstelling:
In overleg met deeisen te komen. bewoners van deze gebieden om eventueel tot een plan van eisen te komen.


11 RECREATIE EN TOERISME


Door de ontwikkeling van de recreatieve sector in en rond Tolbert, kan veel worden toegevoegd aan het woongenot voor de inwoners van Tolbert en omgeving. Er zal meer aandacht komen voor de samenhangende structuur van fiets-, ruiter- ,voetpaden en vaarroutes. Alhoewel er al verbetering is opgetreden sinds 2010 in een aantal trajecten is verdere verbetering nog steeds gewenst.

Doelstelling:
De volgende punten vragen onze speciale aandacht en actie.
a – Groene Long : tussen A7-Oldebertweg – Mensumaweg - Leeksterhout – Zuiderweg – De Linde dient verder te worden ontwikkeld met fiets-, voet- en ruiterpaden zodat een verbinding ontstaat met landgoed Nienoord.
b – Tolbertervaart en haven : de vaart bevaarbaar maken (houden) voor kleine boten b.v. kano's, roei -, en motorboten. Het aan te leggen waterbekken voor bluswater kan dienen als haven.
c – Holmerpad : het Holmerpad heeft naast cultuurhistorische waarde ook recreatieve waarde als verbinding tussen Tolbert via 't Pad naar Niebert, Nuis en Marum.(wandelen en fietsen) . Getracht moet worden het deel tussen de Tolbertervaart en de Halbe Wiersemaweg te heropenen.
Deze punten overleggen met de gemeente Leek

12 SPORTVOORZIENINGEN


Het dorp Tolbert is voor zijn sportvoorzieningen aangewezen op Leek. Dit is op zich geen probleem aangezien deze dichter bij het centrum van Tolbert liggen dan bij het centrum van Leek. Wat nog rest is het trapveldje bij De Linde en de IJsbaan direct bij het oude centrum van Tolbert.


Doelstelling:
a - handhaving van het trapveldje waarvan ook Stichting Volksvermaken Tolbert enkele malen per jaar gebruik maakt.
b - handhaven van de ijsbaan op de huidige plaats hetgeen historisch is gegroeid of verplaatsen naar een andere plaats b.v. op het terrein van de CazemierBoerderij naast de manege, waarbij dan tevens een skeelerbaan kan worden aangelegd die in de winter kan dienen als ijsbaan. Dit is uiteraard geheel aan het bestuur van de IJsbaan Op het terrein van de huidige ijsbaan kunnen dan eventueel woningen worden gebouwd.


13 SLOTWOORD


Na het gereed komen van de Toekomstvisie 2010 – 2020 is Oldebert in 2011 doorgegaan met het opzetten van een Masterplan voor het Dorp Tolbert.

Helaas is hiermee gestopt omdat het Oldebert niet is gelukt hiervoor voldoende geldelijke middelen te verkrijgen.

Ook nu verwachten we geen handen vol geld van de gemeente om de plannen uit te voeren, toch denkt Oldebert dat ons beleidsplan op papier moest worden gezet om waar mogelijk in te spelen op onverwachte  ontwikkelingen en / of mogelijkheden.


Tolbert, 21 februari 2014

 

Leekleek

Geschiedenis

HET ZUIDELIJK WESTERKWARTIER

Het Zuidelijk Westerkwartier van de provincie Groningen, waartoe naast de gemeente Leek ook de gemeenten Marum en Grootegast behoren, is van oorsprong een veengebied.
Het veen ontstond ongeveer 5.000 jaar geleden op de laagste zandgronden. In het gebied liggen twee zandruggen, Langewold en Vredewold, die vanuit Friesland in de richting van de stad Groningen lopen. Tussen deze ruggen bevond zich - onder invloed van de zeearmen van de Noordzee - een rnoerasgebied, waardoor vroeger goede verbindingen vanuit dit gebied met de stad Groningen erg moeilijk waren.

Het Zuidelijk Westerkwartier is nog steeds het minst Gronings van de Groningse gewesten. De Friese invloed is duidelijk merkbaar in het Westerkwartierse dialect.

Het gebied moet voor het jaar 1000 reeds bewoond zijn geweest. Friese en Drentse kolonisten vestigden zich op de zandrug Vredewold. De woeste grond werd ontgonnen voor en achter de boerderij. Door gebruik te maken van bomen als perceelscheiding, ontstond in dit gebied de zo kenmerkende opstrekkende percelering in een coulisselandschap. De eerste bewoningsas werd gevormd door het Hokmer- en Malijkse pad. In de 16e eeuw werd de (zand)weg tussen Marum - Nuis - Niebert - Tolbert in gebruik genomen, de huidige provinciale weg die nu doorloopt via Midwolde, Lettelbert en Oostwold.

Als er door deze bewoners veen afgegraven werd, gebeurde dat enkel en alleen voor eigen gebruik.
De komst van de Groninger edelman Wigbold van Ewsum uit het Groningse Middelstum bracht daarin verandering. Hij vestigde zich in 1508 te Marum en rond 1521 in Tolbert, om in 1525 in Midwolde zijn Nieuwe oord, "Nienoord" te bouwen, van waaruit de verveningen grootschaliger werden aangepakt. In het Zuidelijk Westerkwartier was namelijk sprake vaneen Hoogveenmoeras, de zgn. Nienoorter en Smilder Venen. Voor een commerci�le turfwinning was de grondstof, het veen aanwezig. Ook waren er afzetgebieden, o.a. de stad Groningen, bierbrouwerijen, steen- bakkerijen, enz. Wat nog nodig was, was een infrastructuur in de vorm van het Leekster Hoofddiep, de eerste veenkoloniale vaart in de provincie Groningen.

Het laten graven van dit kanaal met de vele sluizen en bruggen, heeft de familie Van Ewsum heel veel geld gekost. Aanvankelijk waren de opbrengsten laag en ook door de Schansenoorlog rondom de stad Groningen (1580-1594) ging Nienoord failliet. Pas in de 17e eeuw werd er winst gemaakt.
De latere bewoners van Nienoord (door aanhuwelijking), het Oostfriesche geslacht Von lnn und Kniphausen, leefden rijk en zouden tot het einde van de 8e eeuw in het gebied oppermachtig blijven

Lees meer...

Tolbert behoort tot de streek Vredewold en is één van de oudste nederzettingen (permanente woonplaats varierend in omvang, functie en vorm) van deze streek. De naam Vredewold, afkomstig van 'Fredewolda', werd in de eerste instantie alleen maar gebruikt voor Tolbert. Later werd de hele streek Vredewold genoemd, het oude Fredewolda werd verdeeld in 't Oldeberth, oude buurt oftewel Tolbert en Nijeberth, nieuwe buurt oftewel Niebert.